Osobliwa Kasztelania Ostrowska - roślinna rzadkość, co dzieci rodzi

 

"Osobliwa Kasztelania Ostrowska" to cykl artykułów przedstawiających wyróżniające walory Kasztelanii na tle Wielkopolski czy nawet całego kraju. Perełką przyrodniczą są dzikie storczyki. Jednym z pośród nich jest podkolan zielonawy, który stanowi prawdziwą rzadkość w tej części Polski, a ponadto związał przebieg rozmnażania z nocą.

 

 

Projekt Dzikie Dziedzictwo jest odpowiedzią Stowarzyszenia Promocji Dziedzictwa na potrzebę kompetentnego, ale też przyjaznego i odpowiedzialnego promowania dziedzictwa przyrodniczego naszego regionu - Kasztelanii Ostrowskiej.

 

Białe kwiaty z zielonym muśnięciem

 

Podkolan zielonawy (Platanthera chlorantha) jest jednym z niewielu przedstawicieli dzikich storczykowatych w Kasztelanii Ostrowskiej. Jedyna dotychczas znana populacja tego gatunku jest bardzo nieliczna - tworzy ją zaledwie kilkanaście osobników! Rośnie w prześwietlonych miejscach na żyznych glebach w lasach liściastych. Charakterystyczne są liście tego storczyka, przypominające wyglądem hodowane w domach inne egzotyczne storczyki z rodzaju ćmówka (Phalenopsis sp.). Kwiaty zebrane są groniasty kwiatostan, który dorasta do wysokości kolan dorosłego człowieka (stąd właśnie podkolan). Nie wszystkie osobniki kwitną każdego roku.



Pokrój osobnika podkolana zielonawego; kwiatostan (fot. M. Jędrzejczak, 19.06.2015)

 

Niepozorna barwa kwiatów podkolana zielonawego w połączeniu z ciekawą budową wiążą się ze strategią jego zapylania. Nie musi on kusić kunsztownymi kolorami, gdyż czeka na organizmy żerujące głównie po zmierzchu wśród nocnej ciemności. Zapylaczami podkolana są motyle nocne, czyli ćmy. Kwiaty są spiralnie skręcone wokół szypuły (zjawisko resupinacji) zaś płatki są gładkie i nie oferują miejsca do lądowania. W centrum kwiatu znajduje się otwór prowadzący do ostrogi - długiej rurki, na końcu której znajduje się nagroda dla owada w postaci słodkiego nektaru. Jedynie zwierzęta opatrzone długim, ssącym aparatem gębowym zdolne są skorzystać z oferty posiłku.

Cechą różniącą podkolana zielonawego od częstszego podkolana białego jest zielone zabarwienie końca warżki oraz rozsunięcie pyłkowin od siebie.

Ostroga podkolana z widocznym nektarem na jej końcu 

 

Dzikie Dziedzictwo - nocny storczyk reliktowych lasów

 

Jedyne znane skupisko podkolana zielonawego znajduje się w reliktowym lesie. Populacja kilkunastu osobników jest silnie zagrożona wymarciem bez zastosowania zintegrowanych działań ochronnych związanych z planowaniem gospodarki leśnej. W skali Wielkopolski gatunek uznawany jest za ustępujący, tracący swoje kolejne stanowiska. W Czerwonej Liście Roślin Naczyniowych Wielkopolski (Jackowiak i in. 2007) podkolan zielonawy został zaklasyfikowany jako gatunek zagrożony wymarciem [EN]. Populacja w Kasztelanii Ostrowskiej corocznie jest monitorowana jest przez nas w celu ochrony gatunku. Zabezpieczenie stanowiska wiąże się z ochroną ekosystemu leśnego oraz utrzymanie stabilnych optymalnych warunków.

 

 


Podkolan zielonawy - osobliwa wizytówka Kasztelanii Ostrowskiej


 

Maciej Jędrzejczak