Historia nazwy

 

Nazwa Stowarzyszenia nawiązuje do terenów, z którymi jesteśmy związani i w większości działamy. Dzięki zachwytowi bogactwem przyrody i kultury na terenach tych zrodziła się także nasza idea powstania Stowarzyszenia.
Czym jest owa kraina "kasztelanii ostrowskiej"?


W okresie średniowiecza kasztelanie były wydzieleniami administracyjnymi Polski obejmującymi grody i tereny ościenne. Wydzielenia te podlegały zarządowi kasztelanów. Sama kasztelania ostrowska to jednostka terytorialna obejmująca tereny wokół Ostrowa Lednickiego (stąd ostrowska) - wyspy położonej na jeziorze Lednica w środkowej Wielkopolsce (ryc. 1).

Ryc. 1. Lokalizacja Kasztelanii Ostrowskiej w Polsce oraz w województwie wielkopolskim


Ostrów Lednicki w średniowieczu (X i XI wiek) był ważnym ośrodkiem militarnym i gospodarczym państwa Mieszka I. i Bolesława Chrobrego pełniąc równocześnie funkcję rezydencjonalną. Zlokalizowany w drodze z Poznania do Gniezna ośrodek grodowy został wybrany na siedzibę władzy książęcej. W pierwszym opisie terytorium archidiecezji gnieźnieńskiej - bulli "gnieźnieńskiej" papieża Innocentego II "Ex commisso nobis a Deo" - wymienione są wchodzące w jej skład kasztelanie, a wśród nich kasztelania ostrowska.

Kasztelania ostrowska zajmowała obszar na wschód od granicy biskupstwa poznańskiego, obejmując prawdopodobnie tereny na południe od rzeki Małej Wełny do doliny rzeki Główny i Lasów Czerniejewskich (ryc. 2). Należy jednak zaznaczyć, że ustalenie dokładnego przebiegu granic nie jest możliwe. Zasięg użytkowanych gruntów na potrzeby osady wyznaczała sama przyroda - granicami były czynniki topograficzne, działy wodne i duże kompleksy leśne, na obrzeżach których prowadzono gospodarkę wypaleniskową i hodowlę.

Ryc. 2. Możliwy przebieg historycznych granic Kasztelanii Ostrowskiej
(Grygorowicz za Leśnym 1976, zmienione i uzupełnione MJ)



Obecnie nasze działania skupiamy we wschodniej części kasztelanii ostrowskiej w otoczeniu jeziora Lednica i początkowym odcinku doliny Główny wraz z pięknymi kulminacjami pagórków koło Lednogóry, Imielna, Imielenka i Wierzyc - tereny przepełnione walorami przyrodniczymi, kulturowymi i historycznymi!

  

Wybrane źródła:
1) Grygorowicz A. 1998. Podstawy rekonstrukcji wczesnodziejowego zespołu na Ostrowie Lednickim. [w:] A. Grygorowicz, K. Tobolski (red.). Podstawy rekonstrukcji wczesnodziejowego zespołu rezydencjonalno-obronnego i sakralnego na Ostrowie Lednickim. Wyd. Homini, Bydgoszcz s. 103-120
2) Labuda G. 2012. Studia nad początkami państwa polskiego. Tom 2. Templum, Wodzisław Śląski. 355 s.
3) Leśny J. 1976. Początki, rozwój i upadek kasztelanii na Ostrowie Lednickim. Studia i materiały do dziejów Wielkopolski i Pomorza (12): 1
4) http://www.archidiecezja.pl/historia_archidiecezji/archidiecezja/sredniowiecze.html (dostęp 5.01.2014)