MAKROPROJEKT "Dzikie Dziedzictwo"


PROJEKT

„Ochrona czynna obuwika pospolitego oraz opracowanie dokumentacji do utworzenia obszarowej formy ochrony w południowej części Kasztelanii Ostrowskiej. Etap 1. Rośliny naczyniowe ekosystemów leśnych”

 

// realizacja 1.08.2015 - 30.10.2015

// dofinansowany z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu w ramach umowy
nr 272/U/400/611/2015

 

 


ARTYKUŁY ZWIĄZANE Z PROJEKTEM <<<


 

 

CEL

Celem przedsięwzięcia realizowanego przez Stowarzyszenie Promocji Dziedzictwa "Kasztelania Ostrowska" było przeprowadzenie zabiegów ochrony czynnej we fragmencie lasu z populacją obuwika pospolitego Cypripedium calceolus oraz opracowanie dokumentacji o rozmieszczeniu i zasobach cennych gatunków roślin naczyniowych ekosystemów leśnych w południowej części krainy Kasztelanii Ostrowskiej jako podstawy do wyznaczenia nowego obszaru prawnej ochrony przyrody. Projekt zakładał poprawę warunków siedliskowych dla populacji 15 gatunków roślin naczyniowych prawnie chronionych, ujętych na Czerwonej Liście Roślin Wielkopolski (Jackowiak i in. 2007) lub w Czerwonej Księdze Roślin Polski (Zarzycki, Kaźmierczakowa 2001) w tym szczególnie obuwika pospolitego Cypripedium calceolus, a także współtowarzyszących: Aquilegia vulgaris, Corydalis intermedia, Cruciata glabra, Dentaria bulbifera, Digitalis grandiflora, Epipactis helleborine, Galium silvaticum, Inula salicina, Isopyrum thalictroides, Lilium martagon, Platanthera bifolia, Platanthera chlorantha, Pulmonaria angustifolia, Vicia dumetorum. W rezultacie oczekiwano wzmocnienia kondycji osobników i ich potencjału rozrodczego, a w konsekwencji także wzrostu liczebności populacji i zajmowanego areału wskazanych gatunków w przyszłości. Utrzymanie w dobrej kondycji zasobów gatunkowych jest tym bardziej ważne, że większość z wymienionych roślin znana jest z pojedynczych stanowisk w okolicy lub wręcz są to jedyne dotychczas potwierdzone lokalizacje tych gatunków w skali regionu. Przedmiotowa populacja obuwika pospolitego na podstawie współczesnego stanu wiedzy o zasięgu i zasobach gatunku w Polsce jest jedną z dwóch w Wielkopolsce, a przy tym według obecnych szacunków największą. Obuwik pospolity jako gatunek priorytetowy ujęty w Załączniku II. Dyrektywy Siedliskowej należy do ginącego elementu rodzimej  flory, którego ochrona w północno-zachodniej części kraju jest szczególnie ważna ze względu na bardzo małą liczbę lokalizacji i niewielką liczebność osobników na stanowiskach. Dodatkowym efektem zaplanowanych działań miało być przywrócenie i zapewnienie ochrony właściwego stanu reliktowych ekosystemów leśnych świetlistej dąbrowy Potentillo albae-Quercetum i regenerującego się grądu środkowoeuropejskiego Galio-Carpinetum. W przypadku obydwu zbiorowisk leśnych są to pozostałości dominujących niegdyś na Nizinie Wielkopolskiej mezofilnych lasów liściastych.

 

REZULTATY (wyniki skrócone)

 

Ochrona czynna i monitoring populacji obuwika pospolitego

 

Wyjściowy stan populacji obuwika pospolitego (41 pędów zlokalizowanych w 5 skupieniach) uznać można za niewystarczający dla perspektyw zachowania populacji. Na terenie kraju znane są populacje jeszcze mniejsze, których dalsze trwanie jest silnie zagrożone. W przypadku omawianego stanowiska obuwika pospolitego konieczne jest ograniczenie czynników mogących zagrozić liczebności populacji, w tym zgryzanie przez zwierzynę płową, wzrost ocienienia i konkurencji ze strony ekspansywnych bylin runa leśnego.

 

Dokumentacja populacji cennych roślin naczyniowych ekosystemów leśnych

 

W czasie prowadzonych między 15 sierpnia a 20 października 2015 roku prac terenowych wykazano populacje 94 gatunków roślin naczyniowych, w tym 10 gatunków ściśle chronione oraz 15 gatunków częściowo chronionych (Rozporządzenie 2014). Spośród wszystkich gatunków 43 figurują na Czerwonej Liście Roślin Naczyniowych Wielkopolski (Jackowiak i in. 2007) zaś dodatkowe 51 gatunków uwzględniono poprzez kryterium reprezentatywności dla rzadkich i cennych zbiorowisk - w tym gatunki typowe dla „starych lasów”. Szczególnie cennym rezultatem przeprowadzonych badań w odniesieniu do kwerendy literaturowej jest stwierdzenie pierwszy raz na tych terenach niektórych gatunków, których stanowiska w tej części Polski dotychczas nie były znane. Pozwala to poszerzyć stan dzisiejszej wiedzy o walorach przyrodniczych i zasięgu występowania rzadkich, cennych gatunków roślin naczyniowych Polski.

Odnotowano stanowiska 43 gatunków uznawanych za rzadkie i zagrożone w skali Wielkopolski, spośród których najcenniejsze to Cephalanthera damasonium, Cypripedium calceolus, Epipactis atrorubens, Corydalis solida, Dentaria bulbifera, Festuca altissima, Platanthera chlorantha, Polystichum aculeatum, Prunella grandiflora, Pulsatilla pratensis i nieznany dotychczas z Wielkopolski języcznik zwyczajny Phyllitis scolopendrium. Uwzględnienie gatunków z regionalnej Czerwonej Listy ukazało bogactwo występowania na opracowanym obszarze wielu roślin cennych dla tej części Polski. Notowania 10 gatunków z wysokim statusem zagrożenia (EN, VU) wskazuje, że na niewielkim obszarze zachowało się ważne refugium unikatowych roślin. Potwierdza to wysokie walory przyrodnicze, które stanowią ważny argument dla objęcia okolicy obszarową formą ochrony, a także utworzenia pomniejszych form ochrony tj. rezerwaty przyrody i użytki ekologiczne. Rangę odnalezienia tak wielu cennych gatunków wzmacnia także kontekst położenia w południowo-środkowej części Kasztelanii Ostrowskiej, która jako kraina od pradziejów podlegała silnej presji człowieka. Położony w pobliżu Ostrów Lednicki i jego otoczenie uznawane są za jedne z najwcześniej odlesionych i intensywnie użytkowanych rolniczo terenów w Polsce. Niewielkie ostoje przyrody zachowały jedyne stanowiska roślin związanych ze starymi lasami, nawiązującymi do pierwotnej puszczy (relikty starych lasów).

  



Przedsięwzięcie pn.: „Ochrona czynna obuwika pospolitego oraz opracowanie dokumentacji do utworzenia obszarowej formy ochrony w południowej części Kasztelanii Ostrowskiej. Etap 1. Rośliny naczyniowe ekosystemów leśnych” dofinansowane przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu.

 

www.wfosgw.poznan.pl

 


AKTUALNOŚCI

 

Dzikie Dziedzictwo - ekipa telewizji WTK przygotowała materiał o kasztelańskiej przyrodzie

Do Kasztelanii przyjechała ekipa telewizji WTK zobaczyć nasze piękne ostoje przyrody i przygotować materiał o prowadzonych działaniach. Jak pamiętacie, "Dzikie Dziedzictwo" to nasz makroprojekt, którego celem jest poznawanie i promowanie najbardziej cennych elementów przyrody regionu. W 2015 roku realizowaliśmy w jego ramach projekt inwentaryzacji roślin leśnych oraz rozpoczęliśmy monitoring obuwika pospolitego (dotacja z WFOŚiGW). Była z nami Aleksandra Gracjasz i Maciej Springer. Zobaczcie ten barwny materiał i doładujcie się widokiem kwitnących krajobrazów kasztelańskich.

Data publikacji: 2016-09-27 20:34:00

Dzikie Dziedzictwo - zakończyliśmy projekt inwentaryzacji ekosystemów leśnych

Zakończyliśmy badania terenowe! Nasza wiedza i renoma Stowarzyszenia zdobyły poparcie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu. Stowarzyszenie latem 2015 roku przeprowadziło całościowe inwentaryzacje specjalistyczne cennych i rzadkich gatunków roślin lasów w południowo-wschodniej części Kasztelanii Ostrowskiej. Wyniki ostatecznie znane, dotacja rozliczona. W ramach projektu objęliśmy także monitoringiem przyrodniczym populację bardzo cennego gatunku z naszego terenu obuwika pospolitego Cypripedium calceolus. Dane uzyskane podczas prac terenowych posłużą propozycji wyznaczenia obszarów, które w ramach ochrony dziedzictwa regionalnego uwzględnią właściwe zagospodarowanie krajobrazu i cennych miejsc. Wyniki badań będziemy sukcesywnie przedstawiać.

Data publikacji: 2016-02-08 16:51:00
Strona 1 z 1